رسانه و جنگ شناختی

انیمه، بازتابی از فرهنگ ژاپن

سایبرپژوه– انیمه یک ژانر سمعی و بصری ژاپنی است که مخفف کلمه «انیمیشن» است. منحصر به فرد بودن آن در پیچیدگی روایی و زیبایی­شناسی خاص آن نهفته است. اما انیمه علاوه بر اینکه یک محصول سرگرمی با گسترش چشمگیر جهانی است، همزمان دریچه­ای به سوی ژاپن است زیرا جنبه­ های مختلفی از فرهنگ خود را به نمایش می­گذارد. این موارد می­تواند از غذا، زبان، معماری، جشن­ها، مراسم مذهبی، آداب و رسوم، هنر، لباس و اساطیر تا نحوه ارتباط روزمره مردم باشد. ناهمگنی تولیدات همچنین بیانگر میزان گستردگی و تنوع فرهنگ ژاپنی است، به ویژه بحران هویت این کشور که در آن انیمه به عنوان زمینه­ای از تنش بین سنت و مدرنیته ساخته می­شود.

ریشه ­های انیمه

این ژانر تکامل فنی مانگای سنتی ژاپن تلقی می­شود که در اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ ظهور کرد. تصادفی نیست که از زمان گشایش تجاری و فرهنگی ژاپن به وجود آمده است. این کشور تا زمان ورود کشتی­های جنگی آمریکایی در سال ۱۸۵۳ به مدت دو قرن در انزوا بود. به دنبال توافق نامه­های تجاری با این کشور غربی، ژاپن سیستم فئودالی را برای دوره­ای از مدرنیزاسیون کنار گذاشت که تا امروز ادامه دارد. مانگا و انیمه هم بیانگر گذار از ژاپن سنتی به ژاپنی جهانی شده هستند.

مانگا، کمیک ژاپنی یا بهتر بگوییم هنری است که سبک نقاشی سنتی ژاپن (ukiyo-e) و قالب کمیک غربی را متحد می­کند. در واقع این اصطلاح توسط نقاش هوکوسی[۱] ایجاد شده است. با این حال اوسوما توزاکا[۲] به عنوان پدر مانگای مدرن نام یافته است. این به دلیل کیفیت تولید پربار و تأثیر فنون وی است.

محبوبیت مانگاها و پیشرفت­های تکنولوژیکی باعث شد که اولین فیلم­های کوتاه انیمیشن بر اساس این داستان­ها در اواسط قرن بیستم ظهور کنند. مانگاها امروزه به عنوان انیمیشن شناخته می­شوند و ویژگی آنها دوستانه­تر و پویاتر­بودن و قابلیت انعطاف­پذیری و جهانی بودن است. مورد اخیر این اجازه را به آن داد تا بتواند در جهان بدون تبعیض مذهب، زبان، جنسیت یا سن گسترش یابد.

زیبایی­ شناسی و روایت انیمه

یکی از مشخصه­های اصلی انیمه­ها، نحوه پیشبرد داستان است. اول از همه، روایت معمولاً رقابت شخصیت­های خوب و بد نیست. درعوض در مقایسه با انیمیشن­های غربی تمایل به پیچیدگی بیشتری و بازنمود کمتری دارد. از یک طرف، کاراکترها شخصیت مشخصی دارند که رابطه آن­ها با دیگران به روشی واقعی­تر و انسانی­تر حفظ می­شود. بعلاوه، صرف نظر از جهان یا زمان روایت، داستان در حالی توسعه می­یابد که قهرمانان اصلی آن در زندگی روزمره خود هستند. از طرف دیگر، تقریباً همیشه، موقعیت مکانی یا زمانی انیمیشن باید در قلمرو ژاپن یا با توجه به رابطه با ژاپن باشد.

یکی دیگر از ویژگی های خاص انیمه، سبک طراحی است. اگرچه آنها سبک منحصر به فردی ندارند، اما تصاویر آن­ها یک رمان بصری است و به راحتی از کمیک­ها متفاوت می­شود. یکی از دلایل این امر وجود رنگ­های روشن است. دیگر این که به طور کلی، ویژگی­های شخصیت­ها تقریباً انسانی است. چشمان آنها گرد و بزرگ (همان صورت) ، بینی و دهان آن­ها نازک است و مدل موهای منحصر به فردی دارند. در مورد بدن، شانه­ها معمولاً به اندازه سرشان هستند که توسط یک گردن بلند و نازک نگه داشته می­شوند. اگر شخصیت­ها واقعی بودند، قادر به ایستادن نبودند. از طرف دیگر، این انیمیشن­۰ها با زیبایی و ظرافتشان تمییز داده می شوند.

ارزش­ ها انیمه

بسیاری از اثرگذاری انیمه­ها از طریق انتقال پیام­های مثبت به مخاطبان صورت می­گیرد. به عنوان نمونه فَتیو (fight به زبان انگلیسی) اخلاقی است که در آن اگر شخصیت­های شما یک تلاش فوق بشری انجام دهند، انواع مختلف نتایج مثبت را مشاهده خواهند کرد. در این مورد؛ Saint Seiya و Dragon Ball Z ، دو نماد مشهور در جهان هستند. فقط کسانی که قلب پاکی دارند و اراده خود را در آن قرار می­دهند، از موانع عبور می­کنند و به آنچه می­خواهند، می­رسند. آغازها و پایان­ها (آهنگ­های آغازی و پایانی هر انیمه) اغلب این ارزش­ها را تکرار می­کنند. به این ترتیب، خالقین انیمه ایده­های خاصی را با توجه به اندیشه ملی خود القا می­کنند.

اما از سوی دیگر، اثرگذاری منفی بر اساس انتقاد از ساختارهای کشور ژاپن نیز وجود دارد. در یک انیمیشن خاص، شخصیت­ها معضلات اجتماعی را به عنوان شهروند بیان می­کنند. چنین موردی در مورد به ان اچ کی خوش آمدید[۳] وجود دارد، که در آن یک جوان ۲۵ ساله پس از ناخوشایندهای بیکاری، عدم تحصیل و ارتباط با مردم، از نظر اجتماعی منزوی می­شود.

کمرویی شدید در میان ژاپنی­ها نیز یک مشکل است. عابران معمولاً بندرت خیره نگاه می­کنند و از آن اجتناب می­کنند و سعی دارند از فضای شخصی خود مراقبت کنند. در انیمیشن مسافرت چیهیرو[۴]، فرد نابینایی به دلیل ترس از چیزهای ناشناخته بر اساس محافظت بیش از حد مادر در شخصیت Bô نشان داده شده است. مرد جوان همچنین از ترس یا ناامیدی نسبت به انتظارات جامعه خود را در اتاقش محبوس می­کند.

مسافرت چیهیرو همچنین رابطه ژاپن امروز با دنیای کار را نشان می­­دهد [ که ارزش بسیاری برای آن قائل هستند]. داستان، آگاهی از کار در کندوی عسل را نشان می­دهد. قهرمان اصلی Chihiro با وجود کودکی شروع به کار می­کند و تقریباً شخصیت واقعی خود را فراموش می­کند. شخصیت­های دیگر مانند Lin، بدون چهره یا Bô نیز این ویژگی را به نمایش می­گذارند. در محل کار، آنها کاملاً از زندگی شخصی خود جدا می شوند. عنصر دیگری که انیمه را در معرض دید قرار می­دهد سلسله مراتب برجسته شرکت­های ژاپنی است. این نماد حتی در صندلی­های اختصاص یافته به هر کارگر در جلسات نمادین است.

انیمیشن Evangelion بحران بین پدری، تقریبا برده کار و پسرش را در بحبوبه پریشانی نوجوانان به ما نشان می­دهد. همه این­ها با داستانی قوی از روبات­ها همراه است که توسط نوجوانانی که باید دنیا را از دست برخی موجودات به نام فرشته نجات دهند هدایت می­شوند. این انیمه روابط متعارض والدین و کودک را نشان می­دهد ، که با رها شدن­، ناامیدی و عدم توانایی در ابراز محبت مشخص می­شود.

حتی در دنیای معاصر، هنوز هم معمول است که فکر کنیم یک عمر باید در یک شرکت بمانیم، که به آن وفادارتر از خانواده خود هستیم. فشار بیش از حد معمول کار باعث مرگ یا حتی خودکشی بسیاری از ژاپنی­ها شده است. با این وجود، این انیمیشن تأکید می­کند که کار با وقار است. کار همان چیزی است که مردم را از حیوانات جدا می­کند، خواه یک کودک شبیه Chihiro باشد یا یک پیرمرد مانند Kamaji.

سنت و مدرنیته

موضوع استدلال­ها اغلب در یک زمینه روانشناختی اجتماعی خاص سبک زندگی ژاپنی ارائه می­شود. اگرچه برخی از انیمیشن­ها علمی تخیلی هستند یا در زمان حاضر قوام یافته هستند و یا مصنوعات تکنولوژیکی هستند، همچنان آداب و رسوم سنتی ژاپن قابل مشاهده است. این معمولاً در منابع دینی منعکس می­شود. جشن­های مذهبی شینتو[۵] و بودایی[۶] دارای نفوذ بسیاری هستند حتی اگر بسیاری از ژاپنی­ها دیگر به آن معتقد نباشند. بخشی از منظره­هایی که ­داستان­ها در آن رقم می­خورد معابد را به عنوان موضوعی تحسین برانگیز نشان می­دهد.

در موارد دیگر، شخصیت­های تاریخی مانند سامورایی با آن­ها زیبایی­شناسی سنتی از دوران فئودالی نشان داده می شود. در آنجا، آن­ها بخشی از تاریخ کشور را از طریق Bushido (قوانین رفتاری سامورایی) نشان می­دهند. وجود یوکای­های[۷] متنوع (موجودات اسطوره­ای ژاپنی) یا شخصیت­های تئاتر کابوکی[۸] به ساخت افسانه­های سنتی ژاپن در تخیل بینندگان کمک می­کند.

مسافرت چیهیرو، سفر فرهنگی عمیق ژاپن بین مدرنیته و سنت را نشان می دهد. شخصیت اصلی، یک دختر، با یک توری[۹] به جنگل می­رود و از دیدن dôsojin ترسیده است: خدایان شینتو که با مسافران و جاده­ها مرتبط هستند. او از آنها می­ترسد زیرا آنها را نمی­شناسد. او تصویر جوانی است از ریشه و فرهنگ سنتی خود جدا افتاده است.

بحران هویت ژاپن

فرهنگ آن ترکیبی از عناصر تاریخی – فرهنگی تشکیل شده است که در زمان حال به هم می­رسند. برای کشف قله فناوری و فرهنگ عوام فقط باید به توکیو[۱۰] سفر کنید. اما اگر از کیوتو[۱۱] بازدید کنید ، زمان خود را به دوره ادو[۱۲] بر می­گردانید. آنجا شبیه کارت پستال­های ژاپن فئودالی است. چشم انداز آن پر از جاده­های سنگی، قلعه­های شاهنشاهی و معابد شینتو است. اگرچه زندگی روزمره آیین ژاپنی دیگر مانند گذشته نیست، اما احترام به اعتقادات، خصوصاً برای افراد مسن که از ترک آداب و رسوم هزاره امتناع می­ورزند همچنان ادامه دارد.

هنوز سال­های کافی برای سازگاری جامعه ژاپن با مدرنیته جدید نگذشته است. امروزه حتی می­توان گفت که کشور در آن مرحله گذار است. به همین دلیل است که شهرهای بسیار متفاوتی را از یکدیگر می­بینیم. از یک سو، جوانان جهانی­سازی و از آن خودسازی گفتمان­های غربی را می پذیرند. از سوی دیگر، افراد مسن از ترک سنت­های خود سر باز می­زنند.

ژاپن جایی است که فرهنگ هزاره با مدرنیته چنان غیرمعمول درهم می­آمیزد که گاهی ممکن است فکر کنید در یک فیلم علمی تخیلی هستید. در خیابان­های آن، شما می­توانید با طرفداران انیمه و زنان با کیمونو[۱۳] ملاقات کنید. این تقابل در انیمیشن نیز وجود دارد. بنابراین، این یک ژانر سمعی و بصری ساده و سرگرم کننده نیست، بلکه منبعی برای یادگیری درمورد دوگانگی فرهنگ ژاپنی و زندگی ژاپنی­ها است.

[۱] Hokusai

[۲] Osamu Tezuka

[۳]  Welcome to NHK

[۴]  Chihiro’s Journey

[۵]  Shinto

[۶] Buddhist

[۷] yokai

[۸] kabuki theater

[۹] Torii یک دروازه سنتی ژاپنی است که معمولاً در ورودی یا داخل یک زیارتگاه شینتو یافت می­شود، جایی که به طور نمادین انتقال از زندگی روزمره به مقدس را نشان می­دهد.

[۱۰]  Tokyo

[۱۱]  Kyoto

[۱۲] بخشی از تاریخ دوران پیشامدرن ژاپن است که از سال ۱۶۰۳ تا ۱۸۶۸ میلادی را در بر می‌گیرد. این دوره همچنین با نام دوره توکوگاوا نیز شناخته می‌شود.

[۱۳] یک لباس سنتی ژاپنی و لباس ملی ژاپن است.

 

منبع
morebyus

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا